II Dünya müharibəsindən sonra keçən səksən il ərzində müasir dəniz müharibələri misilsiz dərəcədə dəyişib. Lakin bu müddətdə dəyişməyən bir həqiqət var: təyyarədaşıyan gəmilər hələ də okeanların ən möhkəm güc simvolu olaraq qalır. Bu nəhəng üzən qalalar yalnız hərbi sursat platformaları deyil, eyni zamanda bir dövlətin qlobal siyasətdəki çəkisini və diplomatik təsirini nümayiş etdirən ən möhtəşəm vasitələrdən biridir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu gün dənizlərdə üstünlük uğrunda mübarizə aparan ölkələr arasındakı rəqabət heç vaxt olmadığı qədər kəskinləşib və yeni nəsil texnologiyalarla təchiz edilən gəmilər köhnə əfsanələrin yerini tutmağa hazırlaşır.

2020-ci illərin ikinci yarısına daxil olduğumuz bu dövrdə dünya sularında üzən təyyarədaşıyan gəmilər texniki baxımdan tarixinin ən təsirli mərhələsinə çatıb. Bəziləri nüvə reaktorlarının demək olar ki, məhdudiyyətsiz enerjisi ilə yol alır, digərləri isə ənənəvi üsulları müasir texnologiyalarla birləşdirir. Bu gün okeanlara hökm edən və hər biri mühəndislik möcüzəsi sayılan ən güclü beş təyyarədaşıyan gəmi sinfi və onların hekayəsi diqqət mərkəzindədir.

Amerika donanmasının döyüş atı: "Nimitz” sinfi

Amerika Birləşmiş Ştatlarının dənizlərdəki mütləq üstünlüyünü anlamaq üçün "Nimitz” sinfinə aid gəmilərə nəzər salmaq kifayətdir. Bəzi aspektlərdən baxıldıqda, yarım əsri geridə qoymuş bu gəmilər xidmət müddətinin sonuna yaxınlaşır kimi görünə bilər. Lakin yaşlarına baxmayaraq, təqdim etdikləri xam güc və əməliyyat imkanları bu gün belə bir çox müasir rəqibini geridə qoyacaq səviyyədədir.

İki nüvə reaktorundan güc alan bu nəhəng gəmilər təxminən 260 min at gücü istehsal edir. Təxminən 100 min tonluq gövdələrinə baxmayaraq, 30 düyündən (təqribən 56 km/saat) artıq sürət yığa bilirlər. Ən diqqətçəkən xüsusiyyət isə daşıdıqları aviasiya potensialıdır. Zərurət olduqda 130 ədəd "F/A-18 Super Hornet” qırıcı təyyarəsini göyərtəsində yerləşdirə bilən "Nimitz” sinfi, faktiki olaraq tam təchizatlı hava qüvvəsini okeanın ortasına daşıyır. Yaxın gələcəkdə daha müasir varisləri ilə əvəz olunacaqları gözlənilsə də, bu gəmilərin Amerika maraqlarını qorumağa hələ uzun müddət davam edəcəyi bildirilir.

Çinin yeni güc nümayişi: "Fujian”

"Nimitz” sinfi ilk dəfə dənizə endiriləndə, Çinin dünyanın ən inkişaf etmiş təyyarədaşıyan gəmilərindən birini inşa edəcəyi fikri o dövrdə inandırıcı görünmürdü. Lakin ötən əlli ildə qlobal balanslar ciddi şəkildə dəyişib. Bu gün Çinin "batırıla bilməz” kimi təqdim olunan yeni gəmisi "Fujian”, ölkənin dənizlərdəki ambisiyasının və texnoloji inkişafının ən konkret göstəricilərindən biri hesab olunur. Nüvə enerjisi əvəzinə buxar turbinlərinə üstünlük verən bu gəmi, 280 min at gücü ilə hazırda dənizlərdəki ən iri qurğulardan biridir.

"Fujian” hələ çox yeni olduğu üçün texniki detalları ciddi şəkildə gizli saxlanılır. Lakin məlum olan əsas məqam odur ki, gəmi Çinin beşinci nəsil döyüş təyyarələrini daşıyır və təyyarələri qısa müddətdə havaya qaldıra bilən yüksək texnologiyalı elektromaqnit sistemləri ilə təchiz olunub. Bu gəmi Çinin gələcəkdə inşa etməyi planlaşdırdığı nüvə enerjili təyyarədaşıyanlar üçün keçid platforması rolunu oynayır. ABŞ və onun müttəfiqləri Sakit okeandakı bu yeni oyunçunun fəaliyyətini yaxından izləyir.

Britaniyanın iki adalı nəhəngləri: "Queen Elizabeth” sinfi

Kral Donanması keçmiş şöhrətli dövrlərindən uzaq olsa da, "Queen Elizabeth” sinfi gəmilər Britaniya mühəndisliyinin hələ də iddialı olduğunu nümayiş etdirir. Sinfin aparıcı gəmisi "HMS Queen Elizabeth” və ən yeni üzvü "HMS Prince of Wales”, ikili ada (üst quruluş) dizaynı ilə digər təyyarədaşıyanlardan dərhal seçilir.

Bu gəmilər nüvə deyil, ənənəvi qaz turbinləri ilə işləyir və təxminən 100 min at gücü istehsal edir. Klassik katapult sistemləri əvəzinə, şaquli eniş və qalxış imkanına malik "F-35B Lightning II” döyüş təyyarələrinə uyğunlaşdırılmış dizayna malikdirlər. 36 ədədədək "F-35B” daşıya bilən bu gəmilər, Birləşmiş Krallığın indiyədək inşa etdiyi ən iri və texniki baxımdan ən inkişaf etmiş döyüş gəmiləri hesab olunur.

Aydın