Sovet nüvə sualtı gəmisi K-222 (661 "Ançar” layihəsi, NATO kodu – Papa) tarixə bütün dövrlərin ən sürətli sualtı gəmisi kimi düşüb. Sınaqlar zamanı rekord - 44,7 düymlük sürətə çatıb – bu göstərici hələ də aşılmayıb. Lakin sürətə üstünlük verilməsi gizliliyi əvəz edə bilməyib və gəminin layihəsi dayandırılmağa məhkum olub.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "19FortyFive" yazıb.
Sükut əvəzinə sürət
K-222 1950-ci illərin sonlarında ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sualtı imkanlarına cavab olaraq yaradılıb. Sovet rəhbərliyi sürətlə düşmən sahillərinə çata bilən, raket zərbəsi endirən və eyni sürətlə geri çəkilə bilən sualtı platforma istəyirdi.
Gəmi titan gövdəyə malik idi – o dövr üçün innovativ həll – və iki nüvə reaktoru ilə təchiz olunmuşdu. Uzunluğu 107 metr idi və güvertəsində qanadlı raketlər yerləşdirilirdi. Müqayisə üçün, müasir sualtı gəmilərin əksəriyyəti 25–35 düymlük sürət qazanır.
Fəsadlı problem – səs-küy
Amma yüksək sürətin əks təsiri var idi. 40 düymdən artıq hərəkət edərkən pərvanədə güclü kavitasiya yaranır, bu isə titrəmə və fitə səbəb olurdu. Gəmidə səs səviyyəsi təxminən 100 desibel idi – sanki gecə klubunda. Bu isə K-222-ni asanlıqla aşkarlanacaq hədəfə çevirirdi.
Bundan əlavə, titan gövdə son dərəcə bahalı və istehsal üçün mürəkkəb idi. Qaynaq üçün xüsusi inert qazla dolu hermetik kameralar yaradılmalıydı ki, bu da layihənin qiymətini əhəmiyyətli dərəcədə artırırdı.
Öz sinfində yeganə
Nəticədə yalnız bir gəmi inşa edildi. Rekord sürətə baxmayaraq, K-222 kütləvi istehsal üçün əsas olmadı. 1980-ci illərdə reaktor problemləri və yüksək istismar xərcləri səbəbindən onu tədricən donanmanın tərkibindən çıxardılar, 2010-cu ildə isə tamamilə yazıblar.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, K-222-nin hekayəsi hərbi-dəniz gəmiləri üçün vacib dərs oldu: sualtı döyüşdə sürət gizliliyi əvəz etmirsə, üstünlük deyil, çatışmazlıqdır. Müasir nüvə sualtı gəmilər daha çox görünməzlik və texnoloji balans üzərində qurulur, rekord sürətə yox.
Aydın
Şərhlər