Kiyev ətrafında yerləşən ərazilərdən birində vətənpərvər yeniyetmələrdən ibarət qrup təlimatçıların nəzarəti altında hərbi hazırlıq keçir. Onların ən kiçiyi 14 yaşındadır. Məktəbdən sonra həftədə bir neçə dəfə təlimlərə qatılan yeniyetmələr həlak olmuş hərbçilərin yerini tutmağa hazır olduqlarını açıq şəkildə bildirirlər. Onlar üçün bu artıq müharibə gündəminin adi hissəsinə çevrilib.

Eyni zamanda Kiyevdə yaşayan 28 yaşlı İvan səfərbərlikdən yayınmaq üçün gizlənir. O, əvvəllər ordunu maliyyə baxımından dəstəkləsə də, indi xarici dünya ilə əlaqədən qaçır və faktiki olaraq ictimai həyatdan uzaqlaşıb.

Nəşr qeyd edir ki, bu cür ziddiyyətli hekayələr yalnız bir şəhər daxilində deyil, ümumilikdə Ukraynadakı müharibənin müxtəlif reallıqlarını — vətənpərvərlik ruhundan səfərbərlikdən yayınmaya qədər — əks etdirir.

Buna baxmayaraq, Ukrayna üçün müharibənin ümumi mənzərəsi dəyişib. Cəbhə xətti əsasən sabitləşib, Avropanın dəstəyi davam edir və ölkə xüsusilə pilotsuz uçuş aparatlarının istehsalı sahəsində öz müdafiə sektorunu sürətlə inkişaf etdirir. Bununla yanaşı, siyasi rəhbərlik getdikcə uzanan müharibəni qaçılmaz hesab edir.

Nəşr yazır ki, Ukrayna kritik mərhələyə çatıb: ölkə suverenliyini qoruyub saxlayıb, lakin təkcə davamlılıq qələbə demək deyil. Dövlət resursların tükənməsi, insan potensialının azalması və cəmiyyətin uzunmüddətli dayanıqlığı kimi problemlərlə üz-üzədir.

Ukraynanın hələlik qarşısını aldığı müharibə

Ukrayna hərbçiləri müdafiənin effektivliyinin tədricən artdığını bildirirlər. Bu, əsasən pilotsuz sistemlərin istifadəsi ilə əlaqələndirilir. Onların qiymətləndirməsinə görə, Rusiya ordusunun itkiləri yüksək olaraq qalır, şəxsi heyətin bərpası isə bu itkiləri kompensasiya etmək üçün kifayət etmir.

Rusiya cəbhədə daimi təzyiqlərə baxmayaraq, Donbasda elan etdiyi hədəflərə planlaşdırılan müddətdə nail ola bilmir. Ukrayna komandanlığı üstünlüyün yalnız texnologiyada deyil, həm də bölmələrin adaptasiya sürəti və motivasiyasında olduğunu bildirir.

Mühüm amillərdən biri Rusiyanın ərazisində yerləşən təchizat infrastrukturu və hərbi obyektlərə uzaqmənzilli zərbələr olub. Bu sistemlərin əhəmiyyətli hissəsi Ukrayna tərəfindən istehsal edilir ki, bu da xarici tədarüklərdən asılılığı azaldır. Bununla belə, tərəfdaşlardan alınan kəşfiyyat məlumatları hələ də kritik əhəmiyyət daşıyır.

413-cü alayın komandiri Yevgeni Karas bildirib ki, hazırda Rusiyanın dərin arxa cəbhəsindəki hədəfləri vurmaq əvvəlkindən "üç dəfə asandır”. Onun sözlərinə görə, bölməsi mart ayında Rusiyanın ballistik raketləri üçün mikrosxem istehsal edən "Silicon El” müəssisəsinə zərbə endirib.

"Bu müharibə Ukrayna üçün cənnət deyil, amma Rusiyanın vəziyyəti daha pisdir və daha da ağırlaşacaq”, deyə hərbçi bildirib.

O, payıza qədər Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemində böhran yaranacağını proqnozlaşdırır. Həmin vaxta qədər Ukraynada ballistik silah istehsalının tam gücü ilə işləyəcəyi və bunun Rusiya daxilində ciddi narahatlıq yaradacağı qeyd olunur.

Nəşr vurğulayır:

"Bütün ümumi qəbul olunmuş göstəricilərə görə, Ukrayna artıq məğlub olmalı idi. O, əhalisi özündən 4,5 dəfə çox, ərazisi 28 dəfə böyük və iqtisadiyyatı 12 dəfə güclü olan rəqibi dayandırır”.

Müharibənin qiyməti

Hərbi uğurlara baxmayaraq, müharibənin daxili nəticələri getdikcə daha çox hiss olunur. Ukrayna infrastrukturu mütəmadi zərbələrə məruz qalır, enerji sistemi isə həssas olaraq qalır. Kütləvi pilotsuz aparat və raket hücumları Kiyev də daxil olmaqla iri şəhərlərə təsir göstərməyə davam edir.

İqtisadiyyat beynəlxalq yardım və müdafiə sektorunun inkişafı hesabına fəaliyyətini qoruyur, lakin əmək qüvvəsi itkiləri böyükdür. Əmək qabiliyyətli əhalinin azalması bərpa tempinə ciddi təsir edir.

Ən kritik sahə enerji sektoru hesab olunur. Vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri və hökumət müşavirləri bildirirlər ki, qarşıdakı illərdə ölkənin dayanıqlığını müəyyən edəcək əsas amil məhz enerji sabitliyidir.

Müdafiə Nazirliyinin müşaviri və ictimai fəal Taras Çmut deyib:

"Müharibələri ordular yox, cəmiyyətlər aparır. Əgər bizim müharibəyə tab gətirmək qabiliyyətimizə inam sarsılsa, mübarizə iradəsi də dağılacaq”.

Sorğular göstərir ki, Ukrayna cəmiyyəti üç əsas qrupa bölünür: qətiyyətli vətənpərvərlər, mötədil skeptiklər və motivasiyasını itirmiş vətəndaşlar. Etimadı ən çox sarsıdan amillər arasında korrupsiya və dövlət institutlarına inamsızlıq göstərilir.

Daxili risklər və siyasi gərginlik

Səfərbərlik məsələsi cəmiyyət üçün ən həssas mövzulardan birinə çevrilib. Ordu ümumilikdə lazım olan sayda şəxsi heyət cəlb etsə də, yanaşmalardakı bərabərsizlik və məcburi səfərbərlik halları narazılıq yaradır.

Eyni zamanda ölkədə siyasi ziddiyyətlər də dərinləşir. Korrupsiya qalmaqalları və elita daxilində mübarizə hakimiyyətə etimadı zəiflədir, xüsusilə də hərbi vəziyyət səbəbindən seçkilərin keçirilməsinin mümkünsüz olduğu şəraitdə.

Nəşr qeyd edir ki, Prezident Volodimir Zelenskinin ictimai möhkəmliyinə və diplomatik səylərinə baxmayaraq, idarəetmə üslubu ilə bağlı tənqidlər artır. Mənbələrin sözlərinə görə, qərarların qəbulu getdikcə daha dar çevrədə cəmləşir və idarəçilik daha mərkəzləşdirilmiş xarakter alır.

İnsayderlər Prezident Ofisinin informasiya mühitinə təsirini gücləndirdiyini, bağlı media resursları və sosial şəbəkə hesabları vasitəsilə ictimai narrativlərin formalaşdırıldığını və opponentlərin tənqid edildiyini iddia edirlər.

Məqalədə həmçinin təhlükəsizlik strukturlarında aparılan kadr dəyişikliklərinə toxunulur. Tənqidçilərin fikrincə, bu dəyişikliklərdə əsas meyar şəxsi sədaqətə çevrilib.

"Zelenski güclü insanlara dözmür. O, ətrafında sədaqət kultu yaradıb”, deyə yüksək rütbəli kəşfiyyat zabiti bildirib.

Sonu görünməyən müharibə

Beynəlxalq vasitəçilərin iştirakı ilə aparılan danışıqlar davamlı nəticə verməyib. Ərazi güzəştləri əsasında kompromis sülh ideyası artıq siyasi dəstəyini itirib.

Hazırda döyüş əməliyyatları tükəndirmə müharibəsi formatında davam edir və tərəflər uzunmüddətli təzyiq vasitəsilə üstünlük əldə etməyə çalışırlar. Tərəflərdən heç biri müharibəni tezliklə bitirməyə hazır görünmür.

"The Economist” yazır:

"Hökumət mənbələri bildirir ki, Zelenski daha iki-üç illik müharibəyə hazırlaşmağı tapşırıb. Ukraynanın bu qədər uzun müddət mübarizəni davam etdirə bilməməsi üçün ciddi səbəb yoxdur. Ölkə sağ qalacaq, baxmayaraq ki, hərbi dövrün militarizmi və korrupsiyası ilə ləkələnəcək. Bəzi ukraynalılar üçün isə bu kifayət deyil”.

Aydın